Gewenst gedrag, hoe krijg je dat?

7 maart 2018

 

Tussen weten dat het moet en het ook echt doen, gaapt een enorme kloof, zegt sociaal-psycholoog Inge Wetzer van Hoffmann Bedrijfsrecherche. Om fraude te voorkomen, onderzoekt zij bij bedrijven wat medewerkers tegenhoudt om bijvoorbeeld vermoedens van fraude te melden aan het management. Op de Dag van de Fraude Onderzoeker legt zij uit hoe je de drempels voor gewenst gedrag slecht.

Wat doet een psycholoog bij een recherchebureau?

Fraude voorkomen. Wij kregen na onze recherche-onderzoeken regelmatig vragen over hoe je fraude kunt voorkomen. Daarom hebben we de preventietak uitgebreid, onder andere met een team van vier psychologen. Wij hebben een gedragsveranderingsprogramma opgesteld om de integriteit van bedrijven te vergroten. Wij kijken bijvoorbeeld hoe je de kans op fraude verkleint en het management beter benaderbaar maakt voor meldingen van fraudevermoedens. Vaak hoor je medewerkers achteraf zeggen: ‘Ik vond het al zo vreemd’. 

Maar waarom melden ze dat dan niet?

De psychologie leert ons dat gedrag pas optreedt als mensen het willen doen, kunnen doen en de kans krijgen om het te doen. Vaak schort het aan één van de drie en bestaat er een enorme kloof tussen weten wat je moet doen en het daadwerkelijk doen. Als ze het al willen doen, want het ontbreekt vaak aan motivatie. En in andere gevallen hebben ze domweg geen gelegenheid.

Kunt u een voorbeeld geven?

Een heel eenvoudig voorbeeld is dat van een compliance afdeling die e-learnings op het intranet zet om werknemers te leren over gewenst gedrag. Blijkt dat sommige afdelingen geen toegang hebben tot het intranet. Een ander voorbeeld is dat medewerkers soms wel weten wat verwacht wordt, maar totaal niet gemotiveerd zijn omdat het management zich zelf niet aan de afspraken houdt. Zo zagen we dat alle medewerkers van een bedrijf een ID-pas moeten dragen voor de veiligheid, maar managers dat niet doen. 

Terwijl ze weten dat het moet…

Ja, ze weten het vaak wel. Neem het melden van een misstand of ongebruikelijke transactie. Heel veel organisaties sturen op meer awareness. Maar het is zonde van de energie als je alleen daarop stuurt, want dat is maar een deel van de oplossing. Je moet onderzoeken waarom ze niet melden. Zijn ze bang? Willen ze hun collega of klant niet verlinken? Is het niet duidelijk waar ze terecht kunnen? En vooral ook: wanneer zou je wel gaan melden? De oplossing is overal anders.

Inge Wetzer geeft een presentatie in de middagsessie “Psychologie en Rationalisatie” op de Dag van de Fraudeonderzoeker op 26 april 2018.