Screening wethouder-kandidaten? Bel Hoffmann.

Als openbaar bestuur wilt u betrouwbaar zijn. Integriteit is sinds jaar en dag een van de belangrijkste politieke valfactoren voor wethouders. Gemeenteraden, media en burgers zijn de afgelopen jaren steeds scherper geworden op dit onderwerp. Mede daardoor is Nederland binnen Europa het land waar relatief veel wethouders aftreden vanwege integriteitsproblemen en signalen van (mogelijke) ondermijning.

Na de gemeenteraadsverkiezingen van 18 maart 2026 zullen in veel gemeenten nieuwe wethouders aantreden. Dit vraagt niet alleen om een hoge mate van bewustwording bij kandidaat‑wethouders over de integriteitsrisico’s die zij mogelijk met zich meebrengen, maar ook om een actieve rol van de gemeente zelf.

Om die reden kiezen steeds meer gemeenten ervoor om voorafgaand aan de benoeming een integriteitscreening te laten uitvoeren of een integriteitsgesprek in te zetten, waarmee zowel de kandidaat als de gemeente wordt ondersteund in het zorgvuldig en transparant invullen van het ambt.

Integriteitscreening

Met een integriteitscreening kunt u op objectieve wijze vaststellen of de keuze voor een kandidaat-wethouder voor uw gemeente een verhoogd integriteitsrisico oplevert. En als dit het geval is, blijkt uit de screening wat de aard en de omvang van dit risico is. Dan is het aan u als gemeente om te bepalen of de kandidaat-wethouder alsnog benoemd wordt en u extra beheersmaatregelen inzet om het risico te verkleinen of weg te nemen.

De zwaarte van de screening wordt mede bepaald aan de hand van het risicoprofiel van de functie en de integriteitsrisico’s die u wilt beheersen. In het geval van een screening van een kandidaat-wethouder voeren wij de screening uit aan de hand van een aantal risico-indicatoren:

Tijdens de screening kijken wij onder meer naar het arbeidsverleden van de kandidaat-wethouder en raadplegen wij openbare bronnen. Ook voeren we een persoonlijk gesprek met de kandidaat-wethouder en met referenten, zowel uit het arbeidsverleden als uit bijvoorbeeld het verenigingsleven en het privéleven van de kandidaat-wethouder. Uiteraard altijd met een goede afweging van de privacy van de kandidaat-wethouder. 

Integriteitsgesprek

Naast de integriteitscreening bieden wij ook het integriteitsgesprek aan. Het integriteitsgesprek is uitsluitend bedoeld om het risicobewustzijn van de kandidaat‑wethouder te vergroten en heeft nadrukkelijk geen toetsend of beoordelend karakter. Persoonlijke situaties van de kandidaat‑wethouder worden daarbij niet besproken. In dat kader kunnen de hierboven genoemde zeven risico-indicatoren aan bod komen, evenals algemene integriteitsthema’s die zich kunnen voordoen in het zakelijke, privé‑ of verenigingsleven.